Tết Đoan Ngọ: Vì sao ở Trung Quốc người ta không chúc nhau '快乐' (Kuàilè - Vui vẻ)?

Nguồn gốc bi tráng của ngày lễ

Lý do chính yếu nằm ở chính nguồn gốc và ý nghĩa lịch sử của Tết Đoan Ngọ. Không giống như Tết Nguyên Đán hay Tết Trung Thu mang không khí hân hoan, vui mừng, Tết Đoan Ngọ về bản chất là một ngày lễ tưởng niệm.

Ngày lễ này gắn liền với câu chuyện bi thương của nhà thơ yêu nước vĩ đại Khuất Nguyên (屈原) vào thời Chiến Quốc. Ông là một vị quan trung thần của nước Sở, hết lòng vì dân vì nước. Tuy nhiên, do bị gian thần hãm hại và không được vua tin dùng, ông bị đi đày. Uất hận và đau lòng khi chứng kiến đất nước suy vong, vào ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch, ông đã gieo mình xuống sông Mịch La (汨罗江) tự vẫn.

Cảm thương trước tấm lòng trung nghĩa của ông, người dân đã thực hiện nhiều hoạt động để tưởng nhớ, và những hoạt động này dần trở thành các phong tục của Tết Đoan Ngọ cho đến ngày nay:

• Đua thuyền rồng (赛龙舟): Bắt nguồn từ việc người dân chèo thuyền ra sông để xua đuổi cá và cố gắng tìm vớt thi thể của Khuất Nguyên. Tiếng trống, tiếng hò reo là để doạ bầy cá không đến rỉa thi thể của ông.
• Ăn bánh ú bá trạng (粽子 - Zongzi): Ban đầu, người dân ném những nắm cơm, sau này là bánh ú, xuống sông với ý nghĩa để cá ăn bánh thay vì ăn thi thể của nhà thơ.

Vì vậy, Tết Đoan Ngọ nguyên bản mang một không khí trang nghiêm, tưởng nhớ và có phần bi tráng. Việc dùng từ '快乐' (kuàilè), có nghĩa là "vui vẻ, hạnh phúc", được cho là không hoàn toàn phù hợp với tinh thần tưởng niệm một nhân vật lịch sử đã qua đời trong bi kịch.

Câu chúc phù hợp: '端午安康' (Duānwǔ Ānkāng)

Thay vì chúc "vui vẻ", người Trung Quốc có xu hướng dùng câu "端午安康" (Duānwǔ Ānkāng).

Từ '安康' (Ānkāng) có nghĩa là "An Khang", tức là bình an và khỏe mạnh. Câu chúc này mang ý nghĩa cầu mong sự an lành, sức khỏe trong dịp Tết Đoan Ngọ. Lời chúc này không chỉ phù hợp hơn với không khí tưởng niệm của ngày lễ mà còn liên quan đến một quan niệm dân gian khác: tháng 5 Âm lịch xưa kia được coi là "tháng độc", thời điểm giao mùa dễ sinh dịch bệnh. Vì vậy, chúc nhau "An Khang" cũng là một lời cầu mong may mắn, khỏe mạnh để vượt qua giai đoạn này.

Một góc nhìn hiện đại

Tuy nhiên, cần phải nói rằng quan niệm "không chúc vui vẻ" này không phải là tuyệt đối và đang dần có sự thay đổi trong xã hội hiện đại.

Với thế hệ trẻ, Tết Đoan Ngọ cũng là một kỳ nghỉ lễ, một dịp để sum họp gia đình, tụ tập bạn bè, thưởng thức món ăn ngon và xem các cuộc đua thuyền rồng sôi động. Ngày lễ đã được bổ sung thêm nhiều ý nghĩa về văn hóa và giải trí. Do đó, việc nói "端午节快乐" ngày càng trở nên phổ biến hơn và được chấp nhận rộng rãi, đặc biệt là trong các thông điệp thương mại hoặc giao tiếp thông thường giữa bạn bè trẻ tuổi.

Dù vậy, việc hiểu và sử dụng câu chúc "端午安康" vẫn được đánh giá cao, bởi nó thể hiện sự tinh tế, sự tôn trọng và am hiểu sâu sắc về tầng ý nghĩa văn hóa lâu đời của ngày lễ quan trọng này.